پیوند – در خدمت وحدت کمونیستهای ایران

درس هایی از کوبا: مشارکت مردمی در مدیریت بحران پایدار – ندا رضائی

درس هایی از کوبا: مشارکت مردمی در مدیریت بحران پایدار – ندا رضائی

cuba_taifun2


درس هایی از کوبا: مشارکت مردمی در مدیریت بحران پایدار

ترجمه و تلخیص: ندا رضائی


پس از زلزله اخیر در کرمانشاه، بحران در مدیریت بحران، انتقادات فراوانی درمورد مسئله کنترل و مدیریتحوادث غیرمترقبه را در سطحی وسیع مطرح ساخت. با وجود تجربههای فراوان ستاد حوادث غیرمترقبه وسایر ارگانهای ذی ربط در زلزلهها، سیلها و طوفانهای اخیر و حضور همواره پررنگ اما غیرسازمانیمددکاران و نیروهای داوطلب، امدادرسانی همواره با تاخیر و سردرگمی همراه بوده است. تاخیر درآواربرداری و ارائه کمکهای اولیه پزشکی درکنار ناموزونی و ناهماهنگی در امدادرسانی نیروهای مردمنهادو دولتی خود، انرژی و نیروهای مادی و معنوی بسیاری را در فرایند امدادرسانی به هدر داد. امروز نیز،پس از وقوع سیل در استان های غربی و شمالی، روند بازسازی و بازگشت به زندگی عادی فرآیندی کند وفرسایشی برای آسیبدیدگان  به نظر میآید.  این غافلگیری و سردرگمی در حوادث پیاپی، انگیزهای شد تابه بررسی یکی از نمونههای موفق مدیریت بحران پایدار بپردازیم که متکی بر مشارکت و مداخله مردمیاست. در اینجا مختصری به تجربه کوبا میپردازیم که اکنون مورد توجه کشورهایی چون آمریکا و ژاپن درجهت دستیابی به مدیریت پایدار بحران قرار گرفته است.

کوبا، تقریبا هر سال با طوفانهای سهمگینی دست و پنجه نرم میکند که خرابیهای بسیاری در پی میآورد،اما نرخ تلفات جانی این حوادث بسیار اندک است. آموزش عمومی و ریشهکنی بیسوادی از جمله عواملیاست که سبب شده همه مردم به خطرات ناشی از طوفان آگاه باشند و مفهوم هشدارهای دولت را درک کنند. استفاده از منابع انسانی و فنآوری پیشرفته برای کاهش آسیبها با اقداماتی از جمله توصیههای به موقع بههمه مردم با استفاده از تمام ابزارهای ممکن، تخلیه و انتقال برنامهریزی شده و پیشگیرانه جمعیت به ویژهافراد آسیبپذیرتر مانند زنان باردار، افراد معلول و سالمندان که پیش از وقوع واقعه شناسایی میشوند، همهاز اقداماتی موثری است که بدون وجود سازمان اجتماعی فراگیر تحقق نمییابد.

واکنش به بلایای طبیعی در کوبا بر سیستم هواشناسی بسیار پیشرفته و کارآمد و همچنین آموزش عمومیاستوار است که به مردم درباره طوفانهای گرمسیری و گردابها و گردبادهای سهمگین هشدارهای لازم رامیدهد. کوباییها مردمی تحصیل کردهاند، حس همبستگی و انسجام اجتماعی قوی دارند و در بسیج ونهادهای سازمانیافته تودهای، گروههای حرفهای و ساختارهای سیاسی تجربه زیادی دارند.

در پانزده سال گذشته کوبا طوفانهای بسیاری را از سرگذرانیده است. چند نمونه را در ذیل اشاره میکنیم:

4 نوامبر 2001: طوفان میشل

مقیاس سافیرسیمسون: 4

خسارت اقتصادی: 1 میلیارد دلار.

سرعت باد: 216 کیلومتر / ساعت.

تخلیه: 712 هزار نفر

جمعیت اسکان داده شده در پناهگاه های عمومی: 270 هزار نفر

آمار مرگ و میر: 5 نفر

abstanhalter1

20 سپتامبر 2002: طوفان ایزیدور

مقیاس سافیرسیمسون: 2

سرعت باد: 160 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 280 هزار نفر ( به همراه حیوانات)

abstanhalter1

1 اکتبر 2002: طوفان لیلی،

مقیاس سافیرسیمسون: 2.

سرعت باد: 110 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 165 هزار (86 هزار پناهگاه)

abstanhalter1

13اکتبر، 2004: طوفان چارلی،

مقیاس سافیرسیمسون: 2.

سرعت باد: 220 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 149 هزار نفر

محل: هاوانا و پینار دل ریو

abstanhalter1

سپتامبر 12، 2004 – طوفان ایوان،

مقیاس سافیرسیمسون:5

سرعت باد: 250 کیلومتر / ساعت

محل: یوونتود/ و پینار دل ریو

تخلیه: 1 میلیون و پانصد هزار نفر

abstanhalter1

5 ژوئیه 2005 طوفان دنیس

باد: 240 کیلومتر / ساعت

تخلیه شده: 600 هزار نفر

abstanhalter1

8 سپتامبر 2017: ایرما

مقیاس سافیرسیمسون:5

سرعت باد: 195 کیلومتر/ ساعت

مرگ و میر: 10

abstanhalter1

Hurrikan ´Michaelª

در سال ۲۰۱۶ طوفان متیو جان ۴۴ نفر را در ایالاتمتحده گرفت اما در کوبا بهرغم ویرانیهای فراوانکسی کشته نشد. همچنین هنگامی که براثر طوفان کاترینا، بیش از ۱۸۰۰ نفر در ایالاتمتحده جان خود رااز دست دادند، در کوبا هیچکس کشته نشد. در سال ۲۰۰۸ طوفان گوستاو و آیک در اوج شدت خود جان ۷نفر را گرفت، درحالیکه با ادامه حرکت این طوفان در ایالاتمتحده، باوجود اینکه مقدار زیادی از قدرتشکاسته شده بود، ۳۰ نفر جان خود را از دست دادند. در جریان طوفان ایزابل در سال ۲۰۰۳ نیز تعدادشهروندان آمریکایی بیشتری در قیاس با جانباختگان ۶ طوفان بزرگ کوبا در بازه میان سالهای ۱۹۹۶ تا۲۰۰۳، کشته شدند؛ و این الگو برای تمامی طوفانهایی که هر دو کشور را مورد حمله قرار داده است،تکرار میشود. جای تعجب ندارد که سازمانهای بینالمللی مانند صلیب سرخ و سازمان ملل بارها و بارهاکوبا را نمونهی جهانی کاهش خطر بلایای طبیعی نامیدهاند. در واقع در کوبا خطر مرگ در طوفان 15 برابرکمتر از امریکاست و درحالیکه خود درگیر یکی از سهمگینترین طوفانهای دهه اخیر، یعنی طوفان ایرما بود750 نیروی پزشکی و امدادی به انتیگوا، باربودا، سنت کیتس، سنت لوسیا و باراباس فرستاد.

اجزای اصلی طرح پیشگیری از بلایای طبیعی در کوبا

برنامهریزی. در کوبا این برنامه نهادهای ملی، ایالتی، شهر، شهرک، دهکده، و حتی محلهها را پوششمیدهد.

طراحی نقشه راه برای مخاطرات ناشی از بلایای طبیعی، مردم را در هر سطحی دخیل میکند. در سطحجامعه، در محلات، پزشک خانواده یا نمایندگان سازمانهای تودهای این وظیفه را بر عهده دارند. تهیه نقشهراه دقیق و مستمر عامل اصلی کاهش خطرات در کوبا است. این نقشه در سطح محلی، کلید شناساییآسیبپذیریهای خاص جامعه است. از این نقشهی پیوسته روزآمد، در شناسایی افراد در معرض خطر،نیازهای انتقال و تخلیه افراد از مکانهای پرخطر، ایجاد پناهگاه و تامین نیازهای ضروری استفاده میشود.

هماهنگی. طراحی برنامههای امدادرسانی با مشارکت مقامات دولتی، اعضای دفاع مدنی، سازمانهایاجتماعی و رهبران سیاسی محلی صورت میگیرد.

شبکهای وظیفهشناس و آماده از داوطلبان، مسئولان حوادث غیرمترقبه و مقامات بهداشت عمومی همه درهماهنگی با هم کار میکنند. میتوان بر سازمان اجتماعی اتکا کرد؛ این کار به همین مردمی که باید انتقال واسکان یابند بستگی دارد. و مردم مناطق دیگر نیز به کمک افراد در محلهای مشخص میشتابند.

آموزش. به مردم در مورد طوفانها و درجه تخریب آن آموزش داده میشود. حتی مسائل ریاضی در مدارستعیین حرکت طوفانها را آموزش میدهد. در واقع، کلید این سیستم، آموزش جامعه است. کودکان نیز درتمرینات آماده سازی شرکت میکنند، تکنیکهای کمکهای اولیه و زنده ماندن را با کارتونها آموزشی فرامیگیرند، و همچنین یاد میگیرند داروهای گیاهی را پرورش دهند و چطور در شرایط سخت غذا پیدا کنند. درمدرسه، به دانشآموزان نیز جزواتی در مورد وضعیت اضطراری ارائه میشود. پیشگیری، آمادگی و واکنش بهحوادث، بخشی از برنامههای درسی مدارس است و در بسیاری از برنامههای درسی دانشگاهی نیزگنجانده شده است.

از آنجائیکه آموزش تا کلاس نهم اجباری است و آموزش عالی بهراحتی برای همگان قابل دسترسی ورایگان است، تمام کوباییها میتوانند به مواد آموزشی در مورد بلایای طبیعی دسترسی پیدا کنند. این عواملدر آگاهی عمومی، مشارکت و سازماندهی مدیریت بحرانها نقشی حیاتی دارند.

ارائه مستمر اطلاعات به مردم و ارتباط سطح تهدید با اقداماتی که با توجه وضعیت بحرانی باید اتخاذشود. رسانههای جمعی باید اطمینان حاصل کنند که مردم تمامی جوانب واقعه را درک کردهاند. با استفادهاز تلویزیون، رادیو و سازمانهای اجتماعی از  جمله کلیساها، مدارس و پلیس تا جای ممکن ابعاد فاجعهطبیعی را کنترل میکنند.

هنگامیکه تهدیدی در شرق کارائیب مشکلاتی به وجود میآورد، کانالهای تلویزیونی و ایستگاههای رادیویی درکشور روزانه تهدیدات بالقوه را بررسی میکنند. کل کشور بر اساس اقدامات احتیاطی عمل میکند، همه چیزبه حالت تعلیق در میآید تا تهدید طوفان به پایان برسد.

فنآوری. متاسفانه تحریمها علیه کوبا مانع از همکاری هواشناسی امریکا با کوبا شده است. با این حالکوبا با مشارکت شهروندان و سرمایهگذاری در بخش هواشناسی برای پیشبینی طوفانها گامهایچشمگیری برداشته است. در واقع تا سال 1999، مرکز هواشناسی کوبا که زمانی غیرقابل اطمینان وناکارامد بود، 89 تا 92 درصد طوفانها را مانند امریکا و اروپا پیشبینی کرد. از این رو پیشرفت تکنولوژی بههمراه افزایش ارتباطات و مداخله شهروندان، آنها را نه تنها پیشاپیش آماده کرده است بلکه احتمال تلفاتجانی در کوبا را به 15 برابر کمتر از امریکا رسانده است.

دفاع مدنی کوبا با ایجاد سیستم دفاع ملی در سال 1966، توانایی خود برای حفاظت، واکنش سریع وبازسازی ویرانههای بلایای طبیعی را بهبود بخشید. پایبندی دفاع مدنی به مدیریت محلی و بومی، دانشمحلی را بهینه میکند، همبستگی را تقویت میکند و مشارکت در جامعه را افزایش میدهد. دفاع مدنی نقشمهمی برای کارکنان مراقبتهای بهداشتی از جمله پزشکان و پرستاران خانواده قائل است. این بخشی ازتلاش بزرگتر سیستم دفاع مدنی در هماهنگی با مدارس، مراکز کار، رسانههای جمعی، سازمانهایاجتماعی و نهادهای مردمی است. کوبا جامعهای است بسیار سازمانیافته، بدین معنی که شبکههایاجتماعی متراکم و فراگیری پیش از وقوع حادثه سامان یافتهاند. همکاری دولت کوبا با دفاع مدنی، وزراتبهداشت، شهرداریها و شوراها و سازمانهای محلی بسیج، تخلیه و اسکان مردم را تسریع کرده است.

در واقع، از رهبران سیاسی و متخصصان برای برقراری ارتباط با مردم استفاده میشود تا مقامات در کانونبحران قرار بگیرند و ارتباط خود را با مردم حفظ کنند و آسیبدیدگان فراموش نشوند.

مانور آمادگی هر سال در ماه می، قبل از آغاز فصل طوفان، کوباییها در وزارتخانهها، مدارس، محلهایکار و بیمارستانهای خود در مانورهای اجباری دو روزه برای کاهش خطر شرکت میکنند. همه شهروندان دراین مانور مشاركت میكنند كه میزان آمادگی ملی و محلی مناطق مربوطه را امتحان میکند. سیستم بهداشتو درمان کوبا نیز سالانه در مانور سراسری شرکت میکند و فوریتهای برنامههای ملی به صورت مستمرسالانه به روز میشود.

مشارکت و سامانیابی مردمی. مردم میدانند با توجه به به محل و قدرت تخریب طوفان، چه زمان، چهکاری باید انجام شود، و چطور و از دولت چه انتظاراتی داشته باشند. علاوه بر این، دفاع مدنی نیز پوششرسانهای کاملی از وقایع میدهد. برخلاف کشورهایی مانند امریکا که برنامهریزی درباره بلایای طبیعی بدونمشارکت مردم صورت میگیرد. آمادگی برای حوادث در کوبا در طول سال انجام میپذیرد. هر فرد در کوباباید برنامه آموزشی دفاع مدنی را سپری کند تا چگونگی همیاری در گروههای نظامی، دولتی، ایالتی ومحلی را تجربه کند، در مانورهای اجباری شرکت کند که این امر شناسایی شهروندان آسیبپذیرتر را راحتترمیکند که توجه به آن از ارکان اصلی آمادگی در کوباست. میلیونها نفر در هر حادثه جابجا و در محلهایاقامت موقت اسکان داده میشوند. این سیستم آمادگی بر اصول مشخصی استوار است. همیاری، بسیجنیروها، حفاظت از داراییها با هدف حفاظت از شهروندان. در عین حال هشدارها بوسیله رادیو و تلویزیون بهگوش 97 درصد مخاطبانی که آموزشهای لازم را دیدهاند، میرسد. افراد با چرخهی کامل اقدامات مربوط بهکاهش خطرات و برنامهریزی تدارکات برای موارد اضطراری و واکنشهای لازم آن آشنا هستند، شبکههایارتباطی مردمی را ایجاد میکنند، هشدارهای اولیه را اعلام و به طور مرتب آموزش را بهینهسازی میکنند. هنگامی که یک طوفان پیشبینی میشود، دولت ابتدا هشدارها را اعلام میکند، سپس در آماده باش قرارمیگیرد، و در زمان نزدیک وقوع حادثه و آمادهباشهای اضطراری مکرر آماده امدادرسانی میشود و درنهایت راهنمایی لازم را در مورد ریکاوری ارائه میکند. مردم میدانند از چه کارهایی باید اجتناب کنند، و درهریک از مراحل آمادگی، واکنش اضطراری و بهبودی و بازسازی باید چه گامهایی بردارند.

تخلیه و اسکان موقت براساس برنامهای ملی، منطقهای یا محلی صورت میگیرد.. تخلیه بر مبنای محلاقامت حداقل 24 ساعت، پیش از آن که طوفان به آن منطقه برسد باید انجام شود. همسایگان و افرادساکن در یک منطقه خاص میدانند که به کجا انتقال داده خواهند شد. پزشکان محله به مردم در حال انتقالکمک میکنند، آنها اطلاعات بیماران و نیازهای او را در اختیار دارند. مکانهای که افراد به آنجا منتقلمیشوند، تجهیزات پزشکی خاص مورد نیاز افراد را در خود دارد. از پیش در نقاطی که مردم به آنجا انتقالداده میشوند، آب، و غذا و جای خواب و توالت فراهم شده است. با این حال، معمول است که مردم بهخانههای دیگران (اغلب بستگان و دوستان) برده میشوند. خدمات برق و گاز چند ساعت قبل از طوفان بهمنطقه قطع میشود.

پناهگاههای جمعی در ابتدای مرحله زنگ خطر در مدارس و ساختمانهای عمومی ایجاد میشوند و در آنجامردم ذخایر آب، دارو و لوازم را دریافت میکنند. با تامین منابع حیاتی، بیمارستانها، مدارس واین مراکزدر طول فاجعه طبیعی باز میمانند. سران مختلف وزارتخانهها از نزدیک همکاری میکنند. هر سرپناهیدارای مدیر، معاون، پزشک، پرستار، روانشناس، دامپزشک برای حیوانات خانگی و پلیس و نمایندگانصلیب سرخ است.

دولت منابع ضروری را برای تخلیه را فراهم میکند: اطلاعات مربوط به افراد در حال انتقال، حمل و نقل، غذا،پرسنل پزشکی و امکانات پذیرش آنها در مکان جدید به روشنی مشخص است. افرادی که باید به مکانیامن انتقال داده شوند، خود بخشی از منابع انسانی مورد استفاده در کار انتقال جمعیت هستند.

فرهنگ ایمنی. آموزش عمومی در مدارس و برنامههای صلیب سرخ کوبا در رسانهها و مانورهایآمادهسازی، مردم را آماده رویارویی با حوادث میکند که همین«فرهنگ ایمنی» را در کوبا شکل داده است. این خطمشی با تاثیرات چندوجهی باعث کاهش مخاطرات و قربانیان در بسیاری از موارد شده است. تجربهکوبا نشان میدهد که سیستمهای مدیریت بحران، باید رابطه بین آموزش در مدارس و تمرینات واقعی را درنظر بگیرند. با چنین نگاهی، ایجاد ساختارهای همیاری و مشارکتی، استفاده موثر از منابع قدرت تودهایو ایجاد فرهنگ ایمنی امکانپذیر میشود.

حفاظت از دارایی ها و افراد آسیبپذیرتر. کوبا تمرکز خود را بر نجات جان انسانها و حفاظت ازداراییهای مردم گذاشته است، با وجود تحریمهای اعمال شده و ضعف درساخت و سازها، در کوبا بازسازیو نگهداری از ساختمانهای محل سکونت مردم تضمین شده است. به طور اخص، هر شهرداری شدت یکفاجعه طبیعی و تعداد واحدهای مسکونی که ممکن است خسارت ببینند را محاسبه میکند و مؤثرترین راهبرای محافظت از زیرساختها را مشخص میکند. برای مناطقی که آسیبپذیر شناخته میشوند، پیش ازنزدیکشدن طوفان، ژنراتورهای آب آشامیدنی و پرسنل پزشکی بیشتری اختصاص داده میشود. در واقعدولت موظف به ارائه این خدمات به مردم است.

هر یک از 14 ایالت و 169 شهرداری برنامه امداد را برنامهریزی میکنند که آسیبهای بالقوه اعم از مالی وزیرساختی را پیشبینی میکند. هدف اساسی هر برنامه محلی، شناسایی خطرات و آسیبپذیری بخشهایاقتصادی و زیرساختی هر شهرداری از طریق تحلیل آماری دقیق است. هر شهرداری اطلاعات زندگینامهایهمه شهروندان را در اختیار دارد. مسئولین شهرداری از این اطلاعات برای امدادرسانی بهتر استفادهمیکنند و محافظت از شهروندان آسیب پذیرتر و ساختمان خانهها را هدف اصلی خود قرار میدهند و ازطریق این اطلاعات به سرعت شهروندانی را که به کمک بیشتری نیاز دارند شناسایی میکنند و در مراحلبازسازی بدون دریافت هزینه خسارات آسیبدیدگان را جبران میکند.

دیپلماسی بلایای طبیعی کوبا

دیپلماسی بلایای طبیعی و پزشکی، از اجزاء کلیدی سیاست خارجی کوبا است. البته این فعالیتها اغلب برکشورهای دارای روابط نزدیک با کوبا متمرکز شده است. این دیپلماسی حاکی از همپوشانی دیپلماسیبهداشت و درمان و امدادرسانی بلایای طبیعی است. یکی از مهمترین دستآوردهای دستگاه خدمات درمانکوبا، بریگاد هنری ریو است که در سراسر جهان از سال 2005 به کار امدادرسانی در سراسر جهانمشغول است. این بریگاد پزشکی نتیجه تاریخی امدادرسانی است که در سال 1960 با اعزام 35 نفر ازکوبا به شیلی بعد از زلزله آغاز شد. پزشکان کوبا تاکنون به بیش از بیست کشور در آمریکای جنوبی،آفریقا و آسیا برای امدادرسانی اعزام شده اند و با برپایی بیمارستانهای صحرایی، تامین دارو و آموزشبه امدادگران و داوطلبین بومی، دیپلماسی کمک رسانی کوبا را در جای جای جهان عملی کرده اند.

از دهه 1960 تا 1999، کوبا در نتیجه توافق با ونزوئلا، به این کشور هنگام وقوع چنین رویدادهایی یاریرسانده است. تنها یک هفته پس از طوفان کاترینا، کوبا تیم پزشکی به گواتمالا فرستاد، جایی که تقریبا بهششصد هزار نفر از کسانی که طوفان زندگی آنها را تحت تاثیر قرا داده بود یاری رساندند. پس از زلزلهمرگبار در پاکستان، این بریگاد پزشکی به پاکستان اعزام شد. در واکنش به بحران گسترده انسانی،2564 پرسنل پزشکی این بریگاد، 32 بیمارستان صحرایی را در محل ایجاد کردند و به 1.7 میلیونآسیبدیده (73 درصد از همه قربانیان) کمک رساندند. اعضای بریگاد با استفاده از تکنیکهای پیشگیرانه،یادگیری زبان محلی و پیشگیری از بیماری همهگیر از موج دوم مرگ و میر پس از فاجعه اولیه جلوگیریکردند. درواقع، تأکید بریگاد پزشکی بر تکنیکهای پیشگیرانه، در کنار مدل امدادرسانی کوبا به کاهش تلفاتانجامیده است.

جان اگلند، هماهنگکننده کمکهای اضطراری سازمان ملل متحد، خاطر نشان کرد که برنامه کوبا معمولا درخبرها نمیآید. بنابراین، ما به ندرت از آمادگی منحصر به فرد و مشارکتی کوبا مطلعیم. بنا به گزارشهاینیویورک تایمز کوبا به خوبی این طوفانها را تاکنون مدیریت کرده است. راسل اولونور، مسئول امدادرسانیطوفان کاترینا که در سال 2005 در نیواورلئان خسارات زیادی به بار آورد، معتقد است دولت ایالات متحدهباید از کوباییها یاد بگیرد. ریچارد ارستاد از کمیته خدمات دوستانه آمریکا نیر آمادگی کوبا در مواجه بابلایای طبیعی را مایه شرمساری ایالات متحده می داند.

با اینحال، کوبا درمورد بازسازی پس از طوفان با مشکلات جدی مواجه است. اجتناب از پیامدهای فاجعهبار طبیعی بستگی به سرمایه انسانی و بسیج تودهها دارد. تحلیل تجارب گذشته نشان میدهد که سیستممدیریت بحران کوبا سوابق درخشانی به ویژه در آمادگی، واکنش سریع به فاجعه، مشارکت مردمی وپیشبینی علمی آبوهوا دارد. کوبا دارای توانایی منحصر به فردی در تخلیه و پیشگیری از انواع مختلففجایع طبیعی را دارد.

اما همانطور که بنگینو اگیرا و جوزف ترینور خاطرنشان میکنند، این جزیره دارای منابع مالی محدودی استکه مانع بازسازی سریع آن میشود. در واقع، پس از بلایای طبیعی، کشور با مشکلات زیادی در بازسازیمواجه است. تحریمهای اقتصادی ایالات متحده نیز این وضعیت را بغرنجتر کرده است.


منابع:

  1. Natural Disasters and Planning: the Cuban State and Popular Participation

https://www.counterpunch.org/2014/02/19/natural-disasters-and-planning-the-cuban-state-and-popular-participation/

2) Steps towards sustainable and resilient disaster management in Japan: Lessons from Cuba

http://www.ijhsdm.org/article.asp?issn=2347-9019;year=2015;volume=3;issue=2;spage=54;epage=60;a

3)Before the Hurricane

https://www.jacobinmag.com/2017/08/hurricane-harvey-cuba-disaster-plan

با ترجمه فارسی

سوسیالیسم و کاپیتالیسم در برابر طوفان؛ تجربهی کوبا و آمریکا

4)Disaster Relief Management In Cuba

http://www.medicc.org/resources/documents/medicc-review-disaster-management.pdf

5)In the Eye of the Storm: Disaster Management Lessons from Cuba

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwizvJP6-N3XAhWJDZoKHTLxAtIQFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fwww.medicc.org%2Fresources%2Fdocuments%2Fmedicc-review-disaster-management.pdf&usg=AOvVaw2NovqCJqFILUtJBjdxhKJR

6)  After Irma, a Look at Why Cubans are 15 Times Less Likely to Die from Hurricanes Than Americans

https://www.democracynow.org/2017/9/12/after_irma_a_look_at_why

دسته‌بندی شده در: سرتیتر, عمومی

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: